Туризмот како двигател на сината економија: потенцијал за одржлив раст и нови работни места

Туризмот во земјава веќе претставува еден од клучните столбови на економијата, со учество од 7,4% во БДП и над 26.000 вработени. Со правилно насочување и одржливо управување, овој сектор има потенцијал значително да ја зголеми својата улога во економскиот раст и да стане вистински мотор на сината економија.

Овие согледувања се дел од анализата на Сојузот на стопански комори на Македонија (ССК), изработена во рамки на проектот „Сина економија – GROWTH4BLUE“, со поддршка на Европската Унија преку инструментот ИПА III, која ги мапира потенцијалите и предизвиците на сината економија во земјата.

Охридското Езеро останува централна туристичка дестинација во земјата, со учество од 82% во туристичките приходи и годишна посетеност од околу 1,2 милиони туристи. Во регионот се евидентирани 68 хотели и 1.240 апартмани, што дополнително ја потврдува неговата економска значајност. Во поширок контекст, Преспанското Езеро учествува со околу 7,5% од вкупните ноќевања во државата, привлекувајќи приближно 10% од туристите.

Според податоците, растот на туризмот директно придонесува и за зголемување на вработеноста – за околу 9% во секторот, со позитивен тренд од 2,3% во 2023 година. Стратешката цел на државата останува туризмот да достигне учество од 10–11% во БДП.

Иднината на туризмот се темели на одржливост, со фокус на еко-туризам и културни искуства, како и на паметно и одговорно користење на природните ресурси. Истовремено, се издвојуваат клучни предизвици кои бараат системски пристап: висока сезоналност (околу 70% од посетите во периодот јуни–август), зголемено загадување од пластика (+15% во 2023 година), недостаток на квалификуван кадар, како и потребата од забрзана дигитална трансформација.

Добрите практики, како моделот на одржлив туризам во Хрватска, покажуваат дека балансирани политики помеѓу економскиот развој и заштитата на природното и културното наследство можат да создадат долгорочна вредност. Клучот е во активна соработка помеѓу државата, локалните самоуправи и приватниот сектор.

Сината економија, како поширок концепт, претставува значаен двигател на одржливиот развој, овозможувајќи рамнотежа помеѓу економските интереси и заштитата на водните екосистеми. Патот напред е јасен: туризмот не е само економска активност – туку клучен фактор за одржлив, инклузивен и долгорочен развој.

___________

Tourism as a Driver of the Blue Economy: Potential for Sustainable Growth and New Jobs

Tourism already stands as one of the key pillars of our economy, contributing 7.4% to GDP and employing over 26,000 people. With proper strategic direction and sustainable management, this sector has the potential to significantly strengthen its role in economic growth and become a true engine of the blue economy.

These findings are part of an analysis conducted by the Macedonian Chambers of Commerce (SSK), developed within the framework of the project “Blue Economy – GROWTH4BLUE,” supported by the European Union through the IPA III instrument. The analysis maps the potential and challenges of the blue economy in the country.

Lake Ohrid remains the country’s central tourist destination, accounting for 82% of tourism revenues and attracting around 1.2 million visitors annually. The region includes 68 hotels and 1,240 apartments, further underscoring its economic importance. In a broader context, Lake Prespa contributes around 7.5% of total overnight stays nationwide, attracting approximately 10% of all tourists.

According to the data, tourism growth directly contributes to increased employment—by around 9% in the sector, with a growth trend of 2.3% recorded in 2023. The country’s strategic objective remains for tourism to reach a share of 10–11% of GDP.

The future of tourism is in sustainability, with a focus on eco-tourism and cultural experiences, as well as the smart and responsible use of natural resources. At the same time, several key challenges require a systemic response: high seasonality (around 70% of visits occur between June and August), rising plastic pollution (+15% in 2023), a shortage of skilled workforce, and the need for accelerated digital transformation.

Good practices, such as Croatia’s sustainable tourism model, demonstrate that balanced policies between economic development and the protection of natural and cultural heritage can generate long-term value. The key lies in active cooperation between the government, local authorities, and the private sector.

The blue economy, as a broader concept, represents an important driver of sustainable development, enabling a balance between economic interests and the protection of aquatic ecosystems. The path forward is clear: tourism is not merely an economic activity—it is a key factor for sustainable, inclusive, and long-term development.